Gemeente speelbal in realisatie windturbines

Gemeente speelbal in realisatie windturbines

Lokaal komt de realisatie van windturbines vaak moeizaam van de grond. Spanningen tussen omwonenden en gemeenten uiten zich in conflicten, zoals recent in IJburg, Amsterdam. Echter zijn er ook spanningen tussen aan de ene kant gemeenten en provincies en het Rijk aan de andere kant die tot conflicten leiden. Eenduidigheid ontbreekt door het vaak beperkt meewegen van lokale vraagstukken en belangen in (inter)nationale afspraken en beleid. Deze conclusie komt voort uit het promotieonderzoek van Mark Koelman naar vier windturbine projecten in Amsterdam, Urk en de provincie Friesland.

Beperkingen door beleid provincies

De relatie tussen provincies en gemeenten staat onder spanning waardoor de ontwikkeling van lokale windturbines in de weg staat. In het Amsterdamse havengebied en het NDSM werf werden 23 vergunningaanvragen voor realisatie van windturbines niet verleend door de provincie Noord-Holland. De aanvragen voldeden niet aan provinciale eisen zoals het verwijderen van twee oude windturbines voor één nieuwe en dat de nieuwe windturbines in een bepaalde lijn moeten worden gebouwd.

Een ander voorbeeld is het Friese Redezum waar net buiten het dorp bewoners samen voordeel ondervinden van een windturbine. Deze is toe aan vernieuwing maar door de eis van de provincie Friesland mag er geen nieuwe gebouwd worden die hoger is dan de oude huidige windturbine. Daarnaast ervaren gemeenten beperkingen van door provincies aangewezen gebieden waarbuiten windturbines niet welkom zijn. De spanningen tussen lokale en provinciale belangen leiden dus tot beperkingen voor de lokale ontwikkeling van windturbines, ondanks de aanwezigheid van het juist vaak ontbrekende draagvlak.

Lokale belangen vs. Rijkscoördinatieregeling

Waar regionale bezwaren en eisen lokale ontwikkelingen beperken, worden lokale bezwaren tegen Rijkscoördinatieregeling (groter dan 100 MW) projecten vaak ongegrond verklaard. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling van Windpark Noordoostpolder in de directe omgeving van Urk. Lokale organisaties en gemeenten wilden meer betrokken worden in het participatieproces om het unieke dorpsgezicht te beschermen. Het in ontwikkeling zijnde Windpark Fryslân, waar 89 winturbines nabij de afsluitdijk worden gerealiseerd heeft eenzelfde verloop gehad. Bij beide projecten werden door de Raad van State de bezwaren ongegrond verklaard. Het ontbreekt gemeente aan een bepaald niveau van bevoegdheid om lokale weerstand voldoende plek te geven in het planvormingsproces, blijkt uit interviews met omwonenden, ambtenaren en belangenorganisaties.

Belang van meewegen lokale vraagstukken

De spanningen komen voort uit de huidige centrale beleidsvorming en top-down beleidsimplementatie. Voor lokale overheden is het hierdoor moeilijk en complex om bij te dragen aan de nationale doelstellingen. De voorbeelden benadrukken dat verantwoordelijkheden voor de ontwikkeling van hernieuwbare energie tussen overheidslagen soms vervaagd zijn. Gemeenten kunnen bestemmingsplannen aanpassen om toestemming te verlenen voor de realisatie van windturbines, terwijl provincies de realisatie van de turbines kunnen tegenhouden door geen vergunning te verlenen. Ontwikkelaars kunnen juist weer gebruik maken van de Rijkscoördinatieregeling om zo lokale en regionale invloed te beperken.

Als zodanig zouden nationale en regionale beleidsmakers bij het maken van nieuw beleid en afspraken over klimaatdoelstellingen lokale kwesties en zorgen moeten meewegen. De vraag naar meer regie vanuit het Rijk op de realisatie van woningbouw kan ook voor de energietransitie een uitkomst zijn. Zonder top-down sturing vanuit het Rijk zouden veel windturbine ontwikkelingen mogelijk nooit van de grond zijn gekomen door de spanningen tussen lokale en regionale belangen. De Regionale Energie Strategieën (RES) zijn een voorbeeld van hoe dit op een regionale schaal nu wordt opgepakt. Gezien de recente ontwikkelingen in onder andere IJburg Amsterdam is het misschien enigszins naïef om te denken dat er met breder gedragen plannen vanuit de RES geen nieuwe spanningen zullen ontstaan.

Voor het gepubliceerde artikel zie de link naar het wetenschappelijk tijdschrift Journal of Environmental Planning & Management

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *